Suriye’de 2012’de eski rejim unsurları tarafından tutuklanarak hapse atılan Amerikalı Kevin Patrick Dawes, devrik Beşşar Esed rejiminin hapishanelerindeki işkencelere ve insanlık dışı muamelesine dikkati çekerek, “Gözümün önünde iki çocuğu işkenceyle öldürdüler. 10, belki 8 yaşında küçük çocuklardı, sesleri henüz kalınlaşmamıştı.” dedi.
Dawes, 2012’de “sivillere tıbbi yardım ulaştırmak amacıyla” Suriye’ye geçtikten kısa bir süre sonra devrik rejim unsurları tarafından gözaltına alınarak hapse atıldı.
Hapiste türlü işkencelere maruz kaldığını söyleyen Dawes, ağır koşullara rağmen hayatta kalmayı başardı.
Yaklaşık üç buçuk yıl işkence, dayak ve açlığa maruz kalan Dawes, cezaevinde kaldığı süre boyunca gördüğü şiddet nedeniyle sağ ayağının bir kısmını kaybetti ve geçici olarak felç geçirdi. Ağır açlık koşulları nedeniyle kilosu yaklaşık 36 kilograma kadar düştü.
Dawes, kendisi gibi Esed rejiminin tutukladığı İngiliz ortopedi cerrahı Abbas Khan sayesinde özgürlüğüne kavuştu.
Khan ve Dawes, 2012’de Suriye’de tutuklanmalarının ardından Şam’daki aynı askeri cezaevinde, bitişik hücrelerde tutuldu.
Dawes ile Khan, hücrelerinin kapısı altından konuşarak iletişim kurdu. İki tutuklu, hangisi önce serbest kalırsa diğerinin cezaevinde tutulduğunu dış dünyaya duyurmak üzere anlaştı.
Khan, ailesine yazdığı mektuplarla, Dawes’in tutuklanarak cezaevinde bulunduğunun duyurulmasında rol oynadı.
Rusya ve ABD’nin katıldığı karmaşık bir anlaşmanın ardından Dawes 2016’da serbest bırakılırken, Khan, uğradığı işkenceler sonucu Aralık 2013’te devrik rejim hapishanesinde öldü.
İşkencecilerin yargılanabilmesi için delil arıyor
Cezaevinde yaşananlara tanıklık eden Dawes, işkence altında öldürülen çocukları gördü. Kurbanların cesetlerinin çöp torbalarına konularak binaların çatılarına yığıldığını da gözlemledi.
Dawes, cezaevinde maruz kaldığı işkenceleri ve tanık olduğu kötü muameleyi AA muhabirine anlattı.
2012’de tıbbi malzemelerle Suriye’ye gittiğini, amacının bu malzemeleri çatışma bölgelerine ulaştırmak ve Suriye halkının acılarını hafifletmek olduğunu belirten Dawes, “Niyetim, bunları çatışma bölgelerine ulaştırmak, Beşar Esad rejiminin zulmüyle mücadele eden Suriye halkının çektiği acıları hafifletmekti.” dedi.
Sınırı geçtikten kısa süre sonra 3 Ekim’de yakalandığını aktaran Dawes, yaklaşık üç buçuk yıl tutulduğunu düşündüğü 248 numaralı şubeye Ekim 2026’da yeniden gittiğini kaydetti.
Eski cezaevini ziyaret etme amacının kendisine ve diğer mahkumlara işkence yapan kişilerin bulunması ve yargılanması için delil toplamak olduğunu vurgulayan Dawes, “Artık geri döndüm. O hapishanede gördüğüm tüm korkunç şeyleri yapan adamları bulmak ve yargılanmaları sağlamak için delil arıyorum.” ifadelerini kullandı.
Cezaevinde hayatını kaybedenlerin kimliklerinin belirlenmesine de yardımcı olmak istediğini belirten Dawes, toplu mezarlardaki kalıntıların ailelerine teslim edilmesinin önemine dikkati çekti.
“Boğuldum, dövüldüm, sakat bırakıldım”
Tutulduğu yerin 248 numaralı şube olduğuna inandığını ancak cezaevinin konumuna ilişkin bazı tartışmalar bulunduğunu aktaran Dawes, hücrelerin yerleşimini ve kendisine yapılanları unutmadığını vurgulayarak, şöyle devam etti:
“Maruz kaldığım işkenceleri, kat planını çok iyi hatırlıyorum. Boğuldum, dövüldüm, sakat bırakıldım. Sağ ayağımın büyük bölümünü kaybettim. Yürümekte zorlanıyorum. Geçirdiğim felç nedeniyle bir süre konuşamadım, baskı altında kaldığımda ise afazi nöbetleri yaşadım. Parmaklıklara zincirlendim bir hafta, belki daha fazla, belki daha az, zaman algısını kaybetmeme yetecek kadar uzun süre orada kaldım. Battaniyelerim elimden alındı ve dondurucu soğuktaki bir hücrede tutuldum.”
Hapishanede tutuklulara verilen yiyecek miktarının giderek azaldığını ve zaman zaman çöpe atılan yemekleri almak zorunda kaldığını dile getiren Dawes, “Beni aç bırakarak 36 kilonun altına düşürdüler. Diğer mahkumlarla aynı yemek verildi.” ifadesini kullandı.
-“İki çocuğun işkenceyle öldürüldüğünü gördüm”
Cezaevinde çocukların da işkenceye maruz kaldığını belirten Dawes, tanık olduğu olayları anlatırken, “Gözümün önünde iki çocuğu işkenceyle öldürdüler. 10, belki 8 yaşında küçük çocuklardı, sesleri henüz kalınlaşmamıştı.” dedi.
Dawes, çocuklardan birinin her sabah ağlayarak ve çığlık atarak uyandığını, gardiyanların önce onun güvenini kazanmaya çalıştığını, ardından yeniden işkence yaptığını ifade etti.
Cezaevinden çıktıktan sonra Caesar fotoğraflarını incelediğinde çocuğun durumunu öğrendiğini kaydeden Dawes, “Kendim dışarı çıktıktan ve Caesar fotoğraflarına baktığımda iskelete dönene kadar aç bırakıldığını ve gözlerinin yakıldığını öğrendim.” ifadelerini kullandı.
Sorgular sırasında mahkumların işkenceyle itirafa zorlandığını belirten Dawes, sorgucuların kendilerini dövdüğünü ve video kayıtları için ifadeler aldığını söyledi.
Cezaevinde doktor olarak tanıtılan bir kişinin mahkumların yaralarını sardığını ancak ertesi gün aynı kişilerin yeniden işkence gördüğünü anlatan Dawes, “Ayağınızı sarardı belki, vücudunuzdaki kesikleri sarardı, ancak ertesi gün bunların hepsi daha da fazla işkenceyle tekrar parçalanırdı.” şeklinde konuştu.
Rusya üzerinden serbest bırakıldı
Cezaevindeki son döneminde diplomatik görüşmeler yaptığını aktaran Dawes, Çekya’nın Suriye’de ABD’yi temsil eden diplomatik yetkilisiyle görüştüğünü, ancak sorguların sürdüğünü kaydetti.
Dawes, ABD’deki arkadaşları ve ailesiyle yapılan görüşmelerden elde edilen kayıtların sorgucuların elinde olduğunu belirterek, “Bunun yerine telefona uzandım ve FBI’a telefonla konumlarını belirlemeye yetecek bir dizi alıntı, isim ve bilgi bağırdım.” dedi.
Bu olaydan sonra diplomatik görüşmelerin ve yiyecek yardımlarının sona erdiğini aktaran Dawes, kısa süreliğine yeniden işkence gördüğünü ifade etti.
Birkaç ay sonra hücresinden çıkarıldığında infaz edileceğini düşündüğünü belirten Dawes, havaalanında kendilerini Rus özel kuvvetlerinden olarak tanıtan kişilere teslim edildiğini anlattı.
Dawes, Şam’dan Moskova’ya götürülürken başına çuval geçirildiğini, gözlerinin bağlandığını ve ellerinin kelepçelendiğini belirterek, Moskova’da Rus Dışişleri Bakanlığı olduğunu sonradan öğrendiği bir binaya götürüldüğünü söyledi.
ABD’li görevlilerin kendisini teslim alarak büyükelçiliğe götürdüğünü ve acil sağlık müdahalesinin ardından Almanya’nın Landstuhl kentindeki bir askeri üsse naklettiğini aktaran Dawes, burada yaralarının tedavi edilmesinin ardından ABD’ye döndüğünü kaydetti.
Suriye’deki tutukluluğu boyunca yaşadıklarının etkilerini hala taşıdığını belirten Dawes, rejimin uyguladığı zulme ilişkin tanıklığının önemine dikkati çekti.
Dawes, “Esad’ın Suriye’deki kendi halkına karşı yürüttüğü pogroma dair, pek az kişinin sahip olduğu benzersiz bir bakış açısına sahip olduğum için şanslı hissediyorum.” ifadelerini kullandı.
